ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
523
سفرنامه شاردن ( فارسى )
دريابى به تو مىگويم از لفظ بجوى . براى درك كنايت بيت اخير بايد توجه داشت كه در ميان مجموع الفباى زبان ما فقط هفت حرف در موارد معيّن نمايشگر عدد مىباشد از جمله حرف » V « بيانگر عدد پنج ؛ حرف » X « معرف عدد ده ، حرف » L « نمايشدهندهء عدد پنجاه مىباشد ؛ اما در زبانهاى مشرق زمين هر حرف معرّف عددى خاص مىباشد ، و در موردى كه شاعر بخواهد تاريخ واقعهء مهمى را به صورتى شبيه به معما در بيتى يا مصراعى بگنجاند با توجه به برابرى عددى حروف ، از تركيب آنها كلماتى مىآرايد و در بيت يا مصراعى مىنشاند كه از آن تاريخ واقعه كشف مىشود ؛ و اينك يك مثل ، شاه فقيد ايران دستور داد كه خيمه و خرگاهى بزرگ و مجلل و زيبا براى او بسازند . در اجراى اين فرمان ، جهت وى خرگاهى ساختند كه دو ميليون هزينهء آن شد ؛ و چون در بافتن پارچهء چنان خيمه طلاى نسبة زياد به كار رفته بود آن را كاخ زرين نام نهادند . براى نقل و انتقال اين خيمه از جايى به جاى ديگر دويست و هشتاد نفر شتر به كار بود ؛ و با توجه به اين مشخصات به خوبى مىتوان به بزرگى و ارزش آن پى برد ، دهليز اين خرگاه را از مخملى كه زمينهاش طلايى بود آراسته بودند ، و بر تزئينات بالاى ستونهاى آن ابياتى كتيبه شده بود كه چنين ختم شده بود : اگر مىخواهى بدانى در چه تاريخ اين خرگاه سليمان ثانى پرداخته شده به تو مىگويم از خرگاه سليمان ثانى استخراج كن كه اگر حروف كلمات اخير برحسب ارزش عددى حروف جمل حساب شود 1057 به دست مىآيد . در نظر اروپاييان اين ماده تاريخها بيهوده و سست و مبتذل مىنمايد اما در زبانهاى مشرق زمين بسيار لطيف و گيرا و زيباست . حياط دوم از نظر صفا و زيبايى همسنگ حياط اول نيست ؛ و اطراف حياط سوم را كه دست كمى از حياط اول ندارد بناهاى دو طبقهاى احاطه كرده كه داراى ايوان و مهتابى مىباشند ، و جوى آبى همانند جوى حياط اوّل از ميان آن جارى است . در وسط حياط حوض بزرگى ديده مىشود ، و چهار درخت بزرگ و سايهافگن در چهارگوشهء آنست كه روزها بر روى حوض سايه مىاندازند . اين حياط به وسيلهء دوازده پلهء سنگ مرمر به حياط چهارم مربوط مىشود . سر در مرتفع حياط اخير بسيار عالى و باشكوه است ، و قسمت پائين آن با سنگ مرمر سپيد كه از روشنى و تابناكى چون سنگ سماق مىدرخشد آذين يافته است ؛ و قسمت بالاى سردر كه به صورت نيمه گنبد است با نقوش زرين و لاجوردى مزين شده است . در پايين و اطراف حياط